Avrupa tarihinin en büyük organik gaz krizlerinden birine hazırlanıyor



Rusya’dan doğal gaz sevkiyatının düşmesi ve ambargo kararlarının etkisiyle, Avrupa’daki doğal gaz krizinin kış sezonunda daha da derinleşmesi planlanıyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere gore, 24 Şubat’ta başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı öncesinde Avrupa, tükettiği organik gazın ortalama yüzde 40’ını Rusya’dan ithal ediyordu.

Rus gazını Avrupa’ya taşıyan ana boru hatlarında savaşın ardından yaşanan “teknik” sorunlar nedeniyle ülkeden meydana getirilen sevkiyat mühim miktarda düşüş gösterdi.

Rusya’nın Ukrayna üstünden Avrupa’ya gönderilmiş olduğu doğal gaz miktarı, mayısta yarı yarıya azalarak günlük 41 milyon metreküp seviyesine inerken, aynı dönemde Yamal-Avrupa boru hattı üzerinden sevkiyatlar da yaptırımlar gerekçe gösterilerek Gazprom tarafından durdurulmuştu.

Rus gazını Avrupa’ya taşıyan önemli bir öteki boru hattı Kuzey Akım’da yaşanmış olan teknik problemler ise Rusya ve Almanya arasındaki karşılıklı suçlamaların devam etmesiyle hala çözüme kavuşturulamadı. Gazprom, 25 Temmuz’da yapmış olduğu açıklamada, ekipmanlarda gerekli bakımların yaptırımlar nedeniyle yapılamadığına işaret ederek, Kuzey Akım üzerinden Avrupa’ya giden organik gaz akışını kapasitenin yüzde 20’sine düşürdüğünü duyurmuştu.

Rusya ayrıca, Batılı ülkelerin kendisine yönelik yaptırımları nedeniyle yürürlüğe koyduğu “rubleyle ödeme” sistemine uymadıkları gerekçesiyle Letonya, Polonya, Bulgaristan, Danimarka, Finlandiya ve Hollanda’ya naturel gaz sevkiyatlarını da tümüyle durdurma sonucu aldı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine nazaran, Avrupa Birliği (AB), Rusya’dan geçen senenin temmuz ayında günlük yaklaşık 300 milyon metreküp gaz ithal ederken, bu miktar Temmuz 2022 itibarıyla 100 milyon metreküpün altına indi. Böylece, AB’nin Rusya’dan aldığı doğal gaz miktarı bir yılda yüzde 70 azaldı.

AB, organik gaz depolarını doldurmaya çalışıyor

AB, Rusya ile naturel gazda yaşanan sorunların yanı sıra yer altı depolarında azalan rezervlerini de talebin kuvvetli biçimde arttığı kış mevsiminden ilkin doldurmak istiyor.

Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine gore, Avrupa’daki yer altı doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranı 13 Ağustos itibarıyla yüzde 74 seviyesinde bulunuyor.

IEA Başkanı Fatih Birol, geçen ay yaptığı açıklamada, Avrupa’nın 1 Ekim’de başlayacak kış sezonu öncesinde depolama tesislerini yüzde 90’ın üstünde doldurması gerektiği, bu durumda bile sezonun ikinci yarısında arz kesintileriyle karşı karşıya kalınabileceği değerlendirmesinde bulundu.

AB, Rusya’nın gaz vanalarını tamamen kapatması ihtimaline karşı enerji tasarrufu için hazırladığı gaz acele vaziyet planını 9 Ağustos’ta hayata geçirdi. Planla, AB ülkelerinin Mart 2023’ün sonuna kadar gaz tüketimini, son 5 yıldaki yaklaşık tüketime kıyasla gönüllü olarak yüzde 15 azaltmaları öngörülüyor. Bunun yeterli olmaması durumunda tutum önlemlerinin mecbur hale getirilmesi umut ediliyor.

AB Komisyonu, bu kapsamda senelik 45 milyar metreküp organik gaz tasarrufu sağlamayı hedefliyor.

Doğal gazın alternatiflerinde de aleni yaşanıyor

Rusya Ulusal Enerji Güvenliği Fonu Genel Müdürü Konstantin Simonov, AA muhabirine, naturel gazla alakalı sorunların Avrupa’nın attığı adımlar sebebiyle yaşandığını söylemiş oldu.

Almanya ve Polonya’da Gazprom’a ait altyapılara yönelik atılan adımların doğal gaz sevkiyatlarında sorunlara niçin bulunduğunu belirten Simonov, “Doğal gazın yerine petrol ve kömür kullanılabilir ancak bunlar da mevcut değil. Avrupa her şeyi ne pahasına olursa olsun satın almaya çalışıyor ancak Avrupa’nın enerjideki dönüşüm kapsamında kömür, petrol ve gaz sektörlerine saldırması sebebiyle bu sanayilerde yatırım sıkıntısı yaşanmıştı. Bu da başka bir hataydı. Artık piyasada enerji fazlası yok.” dedi.

Simonov, Gazprom’un söz mevzusu sorunları halledemeyeceğini dile getirerek, “Yer altı gaz depolama tesislerine el mi konuldu? Onları kendiniz doldurun. Türbinler yaptırımlar altında mı? Kuzey Akım üstünden sevkiyatlar azalır. Örneğin, TürkAkım tam kapasite çalışıyor. Türkiye, Sırbistan ve Macaristan’a karşı bütün yükümlülükler yerine getirilecektir. Bulgaristan Rus gazını almayı reddediyor ve bu onların sorunu, bırakın çözsünler.” diye konuştu.

Simonov, Avrupa’daki organik gaz fiyatlarının 1000 metreküpte 2000-2200 dolar seviyesinde olduğuna dikkati çekerek, “Asya’daki fiyatlar 1600 dolar düzeyinde. Boşta doğal gaz bulunmuyor. Avrupa’nın fiyatları düşürmesinin tek bir yolu var. Enerji sektörünü politize etmeyi bırakıp normal ticarete geri dönmek. Örneğin, Kuzey Akım 2’nin başlatılmasını engellemiş olan nedir? Sonuç olarak, bütün dünya acı çekiyor, Avrupa her yerde gaz satın alıyor ve gaz fiyatlarını artırıyor.” ifadelerini kullandı.

Yüksek gaz fiyatlarında yapılabilecekler sınırı olan

Avrupa Politikaları Çalışmaları Merkezi (CEPS) Yönetim Kurulu Üyesi Daniel Gros da yaklaşan kış öncesinde Avrupa’nın, sıvılaştırılmış naturel gaz (LNG) başta olmak üzere alternatif organik gaz kaynaklarına yönelmesi gerektiğini söylemiş oldu.

Söz konusu krizin aşılması için oldukca büyük planlara gereksinim olmadığını vurgulayan Gros, “Hükümetler, fiyatların piyasayla beraber artmasına izin verirse, genel olarak gaz ve enerjiden tasarruf etmek için kuvvetli teşvikler olacaktır. Bu, Avrupa’da kışı koymak için yeterli olmalıdır. Yoksul insanoğlu direkt yardımlarla korunabilir, sadece tasarrufları teşvik etmek için yüksek bedeli onlar bile ödemelidir.” diye konuştu.

Gros, Avrupa ve Asya’nın sınırı olan LNG havuzu için rekabet ettiğini belirterek, “Amerika’nin LNG’yi Avrupa’ya mı yoksa Asya’ya mı ihraç ettiği önemli değil. Avrupa’nın kısa vadede gaz üzerindeki fiyat baskısını azaltmak için yapabileceği hiç bir şey yok. Uzun vadede daha çok yenilenebilir enerji ve diğer ülkelerden daha fazla sevkiyat yardımcı olacaktır.” dedi.

“Depolama tesisleri sabit gaz arzı olduğu sürece bereketli çalışır”

Rusya Hükümeti Finans Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Ulusal Enerji Güvenliği Fonu Uzmanı Stanislav Mitrahoviç de Avrupa’nın sanayisini korumak ve Rusya ile doğal gaz arzı mevzusunda uzlaşmak arasında seçim yapmak zorunda kalacağını anlatım etti.

Doğal gaz depolama tesislerinin kış mevsiminde sabit bir gaz arzı olduğu sürece verimli çalıştığına dikkati çeken Mitrahoviç, “İstikrarlı bir tedarik olmadan depolama tesisleri yalnızca tüketicilerin problemlerini hafifletir, sadece çözmez. Örneğin Polonya’da depolama tesisleri neredeyse dolu sadece kapasiteleri 3 milyar metreküp, ülkenin yıllık tüketimi ise ortalama 20 milyar metreküp.” diye konuştu.

Mitrahoviç, Avrupa’nın, Rus gazının yakında gereksiz hale geleceğini açıklamasının ardından Rusya’dan istikrarlı bir naturel gaz tedariki beklemelerinin ise sıkıntılı bir süreç olduğunu söyledi.

Mitrahoviç, “Avrupa, sanayisizleşme yolunu kovuşturmak zorunda duracak. Enerji yoğun tesisler Avrupa’yı daha ucuz enerjiye haiz ülkeler için terk edecek. Örneğin, Türkiye. Türkiye bölgenin endüstri lideri olma şansına sahip olacak.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

kaynak: ekonomist.com.tr

Yorum yapın