Koronavirüs enfeksiyonunun bir tek damar tutulumu yapmakla kalmadığı, virüsün kolesterol plaklarını da adeta ‘provake ederek’ kalp damar sisteminin de aşırı enflamasyona maruz kalmış olduğu, bunun da bilhassa kolesterol, diyabet, aşırı kiloluluk benzer biçimde kronik hastalığı olanlarda kalp krizi ve inme riskinin 1 yıl süresince sürdüğü, otopsi incelemeleriyle ortaya kondu.
ÇALIŞMA TIP DERGİSİNDE YAYINLANDI
Emek verme, 28 Eylül’de dünyanın en saygı duyulan tıp dergilerinden Nature’da gösterildi. Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Murat Uğur, bu çalışmada kolesterol yüklü damarların virüsle enfeksiyona daha açık hale geldiğinin kanıtlandığına işaret ederek mühim uyarılarda bulunmuş oldu.
Geçtiğimiz günlerde dünyanın en saygı duyulan tıp dergilerinden Nature Cardiovascular Research’da yer edinen bir emek harcama, koronavirüs enfeksiyonunun bir tek kalp damarlarını tutmakla yetinmediği, bilhassa kolesterol plaklarına ve kolesterolle savaşan hücrelere bulaşarak onları rezervuar olarak kullandığını; bunun da kolesterolü yüksek olanlarda Kovid enfeksiyonu sonrası artmış kalp krizi ve inme riskinin 1 yıla kadar uzayabildiğini ortaya koydu. Ek olarak kolesterolle savaşan müdafa hücrelerini enfekte eden virüsün, yeni kolesterol plaklarının oluşumunu da tetiklediği tespit edildi. Emek verme, Mayıs 2020-Mayıs 2021 tarihleri içinde New York’ta Kovid’den yaşamını yitiren ve kalp tutulumu malum 8 yaşlı hastanın otopsi incelemeleri sonucu gerçekleştirildi. Böylece Sars-Cov2 virüsünün bir tek damar tutulumu yapmadığı, diyabet, hipertansiyon, kolesterol benzer biçimde kronik tablosu olan hastalarda, kolesterol plaklarını da tutarak ortalama 1 yıl süresince kalp damar vakaları (kalp krizi benzer biçimde) ve inme riskini artırdığı belirlendi. Emek harcamayı değerlendiren Sancaktepe İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Klinik Şefi Prof. Dr. Murat Uğur, grip dahil pek fazlaca viral enfeksiyonun kalp damar tutulumu açısından risk yarattığının bilindiğini sadece Kovid’in, grip virüsü influenzaya bakılırsa inme riskini 7 kat daha çok artırdığını söylemiş oldu.
KOLESTEROLE ETKİSİ KANITLANDI
Prof. Dr. Uğur, pandeminin ilk dalgalarından sonrasında koronavirüsün damar içi endotel tabakasını tuttuğunun bilindiğini anlatarak, “Damar içi endotel tabakası kan için pürüzsüz bir akım sağlar. Endotel hasarı sonrası buradaki kolesterol plakları birikir, damar tıkanır ve darlığa sebep olur. Biz Kovid 19 enfeksiyonunun damar tutulumuna sebep bulunduğunu biliyorduk. Geçtiğimiz haftalarda gösterilen bir makalede ise Kovid için yeni bir bulgu saptandı. Bu çalışmada, koroner arterlerde şu demek oluyor ki kalp damarlarında, otopsi serilerindeki tutulum kanıtlandı. Vücudumuzda virüsle muharebede makrofajları kullanırız. Makrofajlar, hem de vücuttan kolesterolü uzaklaştırmaya yararlar. Kolesterol ile yüklü olan makrofajlara ise ‘köpük hücresi’ deniyor. Bu çalışmaya bakılırsa köpük hücre dediğimiz bu makrofajlar, direkt virüsler tarafınca saldırıya uğruyor ve enfekte ediliyor; damar içindeki kolesterol plaklarında çoğalarak, inflamasyonu tetikliyor. Otopsi serilerinde, kardiyak tutulum kanıtlanmış hastaların kalp damarları incelenerek buradaki kolesterol plaklarında virüsün varlığı kanıtlanmış” dedi.
HASTA VİRÜSLE ENFEKSİYONA DAHA AÇIK HALE GELİYOR
Araştırmanın, kolesterol yüklü damarların virüsle enfeksiyona daha açık hale geldiğinin ispatlandığını da kaydeden Prof. Dr. Uğur, sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Bu çalışmaya bakılırsa enfekte olan damarlardaki inflamasyonun da bir yıl süresince devam etmiş olduğu, dolayısıyla Kovid 19 enfeksiyondan sonrasında en azından bu çalışmaya bakılırsa bir yıl süreyle oluşan kalp krizlerinin, inmelerin sorumlusunun enfeksiyon bulunduğunu söyleyebiliriz. Şu demek oluyor ki virüsün enfekte etmiş olduğu makrofaj plakları, kolesterol plaklarının oluşumunu artırıyor ve bu kolesterol plaklarındaki ani kopuşlar da kalp krizine yada inmelere sebep olabiliyor.”
GRİBE GÖRE ETKİSİ 7 KAT DAHA FAZLA
Tüm viral enfeksiyonların hayatımızı tehdit edebilecek kalp damar vakaları yada nörolojik etkilerinin olabileceğine de vurgu meydana getiren Prof. Dr. Uğur, Kovid-19’un grip virüsü influenzaya bakılırsa bu riski 7 kat artırdığına dikkat çekti ve şunları söylemiş oldu: “Bundan dolayı çevremizde Kovid 19 enfeksiyonu olsun yada olmasın, herhangi bir enfeksiyon süreci, buna influenza da dahil, lüzumlu tedbirlerimizi almak aslına bakarsak bizim kendi sağlığımızı korumak açısından fazlaca mühim. Devletimizde kolesterol değerleri yüksek hasta sayımız ve kalp damar hastalıklarının yaygınlığı da oldukça yüksek. Enfeksiyon sonrası uzun dönemde kardiyovasküler vaka yada inme riskini azaltmak için hastalarımızın kardiyak risk açısından ne olursa olsun denetim edilmesi gerekiyor. bilhassa ailesinde kalp hastalığı olan yada malum kalp hastalığı, hipertansiyonu, şekeri, kolesterolü olan kişiler ne olursa olsun daha yakından takip edilmeli. Kolesterolü düşürücü tedbirlerin alınması, bunun en başlangıcında tertipli egzersiz, sıhhatli beslenmeye uyulması gerekiyor. Daha ileri seviyelerde gerekirse medikal tedavi de buna eklenebilir. Bu çalışmada, Mayıs 2020 ile Mayıs 2021 içinde, şu demek oluyor ki birinci dalgadaki hastalar incelenmiş. Dolayısıyla bir tek pandeminin ilk ayağındaki enfeksiyon, şu demek oluyor ki mutasyon geçirmemiş virüsün virülansından (bulaşma gücü) bahsedebiliriz. Yeni virüste bu kadar kalp damar tutulumu oluyor mu, bunu süre gösterecek. Fakat gene de bizlerin tedbiri elden bırakmamamız ve Kovid sonrası kardiyak açıdan takiplerimizi ne olursa olsun yaptırmamız gerekiyor.
Kaynak: DHA