İran: Nükleer müzakereler sona erdi, antak kalma süreci başladı

İran: Nükleer müzakereler sona erdi, antak kalma süreci başladı



İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkan Yardımcısı Abbas Muktedayi, nükleer müzakerelerin sonuçlandığını ve antak kalma sürecinin başladığını söyledi.

İran devlet televizyonunun haberine bakılırsa, Mecliste nükleer müzakerelerin neticelerini ve muhtemel bir nükleer anlaşmayı değerlendirmek için basına kapalı özel toplantı yapıldı.

Toplantıda Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani, Atom Enerjisi Kurumu Başkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed İslami, Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Başmüzakereci Ali Bakıri benzer biçimde üst düzey adlar hazır bulundu.

Muhtemel bir anlaşmayla ilgili milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Abdullahiyan ile Bakıri, müzakere sürecine ilişkin bir raporu da milletvekillerine sundu.

​​​​​​​Toplantıya ilişkin açıklama icra eden Meclis Ulusal Güvenlik Komisyonu Ebulfazl Emuyi, son haftalarda nükleer müzakereler sürecinde ilerleme kaydedildiğini ve zira milletvekillerinin bilgilendirilmesi amacıyla üst düzey hükümet yetkililerinin de katılımıyla Mecliste kapalı kapılar ardında mühim bir toplantı gerçekleştirildiğini belirtti.

Muhtemel bir antak kalma için kilit noktanın İran ulusunun ekonomik çıkarlarının güvence dibine alınması olduğunu kaydeden Emuyi, “İran’ın dış ticaretinin önündeki engeller ve petrol satışına yönelik yasa dışı engellemeler kaldırılmalıdır. Vatandaşlarımızın ekonomik gereksinimlerini karşılamak için petrol satışlarından elde edilmiş kaynaklara da erişmeliyiz.” diye konuştu.

Emuyi, 2015’te varılan sadece ABD’nin tek taraflı çekildiği nükleer anlaşmaya işaret ederek, şöyle devam etti:

“Anlaşmanın eksikliklerinden biri de doğrulama mevzusuydu. İran’ın taahhütleri Ajans (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) tarafından doğrulandı sadece öteki tarafın yaptırımları kaldırma taahhütleri doğrulanmadı. Bu yüzden hem yaptırımların kaldırıldığının doğrulanması için bir vakit çerçevesinin göz önünde bulundurulması bununla birlikte İran’ın yaptırımların kaldırıldığını doğrulayabilmesi için muhtelif önlemler alınması gerekiyor.”

Meclis Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan Yardımcısı Abbas Muktedayi ise Nisan 2021’den bu yana devam eden müzakere periyodunun artık sona erdiğini söylemiş oldu.

Muktedayi, “Müzakereler sonlandı, antak kalma dönemi ise devam ediyor. Toplantıda, İran’ın anlaşmaya ilişik siyasal kararını almış olduğu ABD’nin siyasal kararını vermesi gerektiği kararlaştırıldı.” dedi.

Toplantıya ait İran resmi haber ajansı IRNA’ya konuşan Meclis Sosyal Komisyonu Başkan Vekili Veli İsmali ise “Sunulan rapor, mevcut müzakere heyetinin önceki hükümetin müzakere heyetine kıyasla daha kuvvetli ve mantıklı bir müzakere dönemi yürüttüğünü gösteriyor.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

İsmaili, “Müzakere heyetine tam yetki verildi. Varılacak muhtemel bir anlaşmanın Mecliste onaylanmasına gerek yok.” ifadelerini kullandı.

İran’ın nihai anlaşma taslağına cevap verdiğini artık Amerika’nin kararını beklediklerini söyleyen İsmaili, “İran’ın anlaşmaya ait sunduğu teklife doğru kararla, uygun cevabı vermeliler.” ifadelerini kullandı.

İran ile nükleer antak kalma ve görüşme süreci

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyeleri Amerika, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya (5+1) içinde 2015’te yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer faaliyetlerinin düzenlenmiş olduğu ve kontrol altına alındığı bir antak kalma imzalanmıştı. Washington, eski Başkan Donald Trump döneminde, 2018’de anlaşmadan tek taraflı çekilerek İran’a yine yaptırım uygulamaya başlayınca Tahran da anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak durdurmuş ve yine yüksek düzeyde uranyum zenginleştirme faaliyetlerine başlamıştı.

Anlaşmanın yine uygulanmasını sağlama ve ABD’nin anlaşmaya dönüşü için Nisan 2021’den beri Avrupa Birliğinin (AB) koordinatörlüğünde Viyana’da meydana getirilen müzakereler cevabında ortaya çıkan nihai metin İran, Amerika ve öteki katılımcılara gönderilmişti. Tahran ve Washington yönetimleri de AB’nin sunduğu yeni çözüm önerilerini müspet karşıladıklarını duyuru etmişti.

Washington, Tahran’ın anlaşmadaki taahhütlerine geri dönmesini, İran ise anlaşmadan ayrılan taraf olarak öncelikle Amerika’nin anlaşmaya dönerek tüm yaptırımları kaldırmasını ve anlaşmadan yine ayrılmayacağına dair garanti vermesini istek ediyor. İran ek olarak nihai anlaşma için nükleer programıyla alakalı uluslararası “siyasal soruşturmaların” kapatılmasını istiyor.

Son olarak ABD’nin Wall Street Journal gazetesi, 11 Ağustos’ta adı açıklanmayan Avrupalı diplomatlara dayandırdığı haberinde, AB’nin, görüşmelerdeki tıkanıklığı aşmak için İran’ın geçmişteki nükleer faaliyetlerine ilişik BM soruşturmasını kapatmayı amaçlayan bir öneriyi Tahran’a sunduğunu yazmıştı.

İran, müzakerelerin koordinatörü AB tarafınca sunulan ve nükleer müzakerelerde nihai yol haritası olarak kabul edilen antak kalma taslağına ait görüşlerini dün AB’ye iletmişti.

İran müzakere heyetinin danışmanı Muhammed Marandi ise dün sosyal medyadaki değerlendirmesinde, “Viyana’daki müzakerelerde çözüm bekleyen meselelerin aşılmasının zor olmadığını ve nükleer anlaşmaya her zamankinden daha yakın olduklarını” belirtmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price ise önceki gün yapmış olduğu açıklamada, metne cevap vereceklerini belirterek, “Kapsamlı Ortak Eylem Planı ile ahenk için karşılıklı bir getiri elde etmenin tek yolu, İran’ın antak kalma kapsamını aşan kabul edilemez taleplerden vazgeçmesi. Biz bu talepleri uzun süreden beri ‘mevzu dışı’ olarak nitelendiriyoruz.” demişti.

kaynak: ekonomist.com.tr

Similar Posts

Bir cevap yazın