Enflasyon Maaşları Eriyor: Asgari Ücretliler, Emekliler ve Özel Sektör Çalışanları Nasıl Etkileniyor Güncel, başvuru sitemizde Enflasyon Maaşları Eriyor: Asgari Ücretliler, Emekliler ve Özel Sektör Çalışanları Nasıl Etkileniyor ile alakalı araştırma yaptık.
Türkiye’de son aylarda yaşanan yüksek enflasyon, milyonlarca asgari ücretli, emekli ve özel sektör çalışanının maaşlarını eritiyor. Temmuz ayında ara zam alamayan özel sektör çalışanları, yılbaşından bu yana %33’lük bir gelir kaybına uğradı.
Temmuzda ara zam alan asgari ücretliler ise yalnızca 3 ayda maaşlarının %20’sini kaybetti. Emekliler ise seçim zamanında aldıkları zammın %20’sini geri vermek zorunda kaldı. Bu durum, bu grupların hayat standartlarını düşürüyor, borçlanmalarını artırıyor ve geleceklerine dair endişelerini büyütüyor.
Özel sektör çalışanları da enflasyonun faturasını ağır ödüyor. Çünkü özel sektörde maaşlar sendikalaşma oranının az olması sebebiyle piyasa koşullarına göre belirleniyor. Bu da özel sektör çalışanlarının maaşlarının enflasyon karşısında geri kalmasına yol açıyor.
Misal verilecek olursa, Ocak ayında net 25 bin lira maaş alan bir özel sektör çalışanının maaşı bu süre zarfında yüzde 33 değer kaybına uğradı. Yani bu kişi, Ocak ayında aldığı 25 bin liralık maaşıyla Ekim ayında yalnızca 16 bin 667 liralık mal ve hizmet alabiliyor. Bu da demek oluyor ki, bu kişi 8 bin 333 lirasını enflasyona kaptırmış durumda.
Özel sektörde çalışan bir vatandaş, maaşının erimesinden şikayetçi: “Maaşla zam var mı, ara zam yok. Talebiniz var mı? Baya derinde hissediyoruz. Yaşamaya çalışıyoruz. Çocuk o kadar çok şey var ki söyleyemiyorum. Hiç ara zam almayanlar o noktada da ocak ayından Eylül ayına kadar her 3 liradan birinin eridiği yılbaşından bu yana yüzde 33’lük bir erimeyle yüz yüze kalıyoruz.”
Emekli: Seçim zamanında aldığımız zammın yüzde 20’sini kaybettik
Emekliler de enflasyonun yüksek seyretmesinden olumsuz etkilenen kesimlerden biri. Emekliler, seçim zamanında aldıkları zammın yüzde 20’sini kaybetmiş durumdalar. Temmuz ayında net 7 bin 500 lira olan en düşük emekli aylığı, Ekim ayında net 6 bin lira oldu. Yani emekliler, Temmuz ayından bu zamana kadar alım güçlerinin yüzde 20’sini, her 5 lirasının birini enflasyona kaptırmış durumda.
Bir emekli, yaşadığı mağduriyeti şöyle dile getiriyor: “Emekliler seçim zamanında aldıkları zammın yüzde 20’sini kaybetmiş durumdalar. 7 bin 500 lira en düşük emekli aylığı Temmuz ayından bu zamana kadar 7 bin 500 lirayı şu anda 6 bin lira gibi hissediyor. 1500 lirasına enflasyona kaptırmış durumda.”
Peki geçmiş zamanlarda durum farklımıydı? İşte yanıtı;
Özel Sektör Çalışanları: Her 3 Liradan Biri Eridi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’de hemen hemen brüt aylık ücret 2023 yılı ilk çeyreğinde 6.732 TL idi. Bu rakam, 2020 yılı ilk çeyreğinde 5.315 TL idi. Buna göre, hemen hemen brüt aylık ücrette bir yılda %26,7’lik bir artış görülüyor. Lakin bu artış, enflasyon karşısında eriyor.
TÜİK’in açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerine göre, 2020 senesinde enflasyon %14,6 oldu. 2023 senesinde ise enflasyon daha da hızlandı. Ocak ayında %1,68, Şubat ayında %0,91, Mart ayında %1,08, Nisan ayında %1,68, Mayıs ayında %1,58, Haziran ayında %1,94, Temmuz ayında %1,80, Ağustos ayında %2,30 ve Eylül ayında %6,52 olarak gerçekleşti. Böylelikle yılın ilk dokuz ayında enflasyon %33 oldu.
Bu durumda, özel sektör çalışanlarının maaşlarının alım gücü ciddi biçimde azaldı. Misal verilecek olursa, ocaktan bu yana 25 bin lira maaş alan bir çalışanın maaşı bu süre zarfında %33 değer kaybına uğradı. Yani 8.333 lirası eriyip gitti. Ocak ayında 25 bin lira alıyordu ama Ocak ayında 16.667 lira alıyormuş gibi bir alım gücüne sahip şu anda bu kişi.
Özel sektör çalışanları içinde sendikalaşma oranının az olması, iş güvencesinin zayıf olması ve işsizlik riskinin yüksek olması sebebiyle maaş artışı talep etmek zorlaşıyor. Bu nedenle, özel sektör çalışanları enflasyona karşı sahipsiz kalıyor.
Asgari Ücretliler: Her 5 Liradan Biri Gitti
Türkiye’de asgari ücret 2023 senesinde net 2.825 TL olarak belirlendi. Bu rakam, 2020 senesinde net 2.324 TL idi. Buna göre, asgari ücrette bir yılda %21,6’lık bir artış görülüyor. Lakin bu artış da enflasyon karşısında yetersiz kalıyor.
Asgari ücretliler, Temmuz ayında %9,49’luk bir ara zam aldı. Böylelikle Temmuz ayında net asgari ücret 3.100 TL oldu. Lakin bu zam da enflasyonun altında kaldı. Temmuz ayında %1,80, Ağustos ayında %2,30 ve Eylül ayında %6,52 olarak gerçekleşen enflasyon, asgari ücretlilerin alım gücünü düşürdü.
Temmuz ayında 3.100 TL olan asgari ücret, Ağustos ayında 3.029 TL’ye, Eylül ayında 2.835 TL’ye ve Ekim ayında 2.811 TL’ye geriledi. Böylelikle asgari ücretliler yalnızca 3 ay içinde gelirlerinin 289 TL’sini yani her 5 lirasının birini enflasyona kaptırmış görünüyor.
Asgari ücretlilerin durumu, Türkiye’de yoksulluk sınırının çok üzerinde olan gıda fiyat aralıkları sebebiyle daha da zorlaşıyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (gıda harcama tutarı) Eylül 2023’de bir önceki aya göre %4,97 artarak 3.065 TL oldu.
Bu rakam, asgari ücretin üzerinde olduğu için asgari ücretlilerin yalnızca gıda harcamalarını karşılamak için borçlanmaları gerekiyor.