kurtuluş savaşında en yoğun çarpışmalar kimlerle olmuştur

kurtuluş savaşında en yoğun çarpışmalar kimlerle olmuştur bilgi90’dan bulabilirsiniz

Türk Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi

Türk Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi

Güney Cephesi (Cenup Cephesi), Fransız Cephesi veya Kilikya Cephesi (Fransızca: La campagne de Cilicie), I. Dünya Savaşı‘nın ardından Fransız kuvvetleri ve beraberindeki Ermeni Lejyonu ile TBMM idaresindeki Kuvâ-yi Milliye arasında gerçekleşen muharebelerden meydana gelen cephedir. Fransa, Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Ermeniler ile imzalanan antlaşma ile kendisine düşen topraklara yönelmiştir. 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması ile cephe kapanmıştır.[2]

Geçmiş[değiştir | kaynağı değiştir]

Mondros’tan sonra İngiliz orduları Maraş, Antep, Urfa, Adana ve civarını işgal etti. 1916 yılında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması Projesi gereği ile Maraş, Antep, Urfa ve Musul Fransızlara bırakılmalıydı. Fakat bu proje, Rusya’da devrim olduğu için ve Wilson prensipleri gereği yürürlüğe hiçbir zaman giremedi. Bununla birlikte Suriye’de Fransa ve İngiltere arasında büyük bir antlaşmazlık ortaya çıktı. İngilizler, Fransızları bölgeden çıkarmak için Suriye’nin bağımsız olmasını istemişlerdi. Fransızları kızdıran bu gelişme sonrası nihayet Büyük Britanya Musul‘daki petrol kaynakları için Fransa ile 15 Eylül 1919’da Suriye İtilafnamesini kabul etti. Buna göre:

İngiliz döneminde pek de önemli bir olay yaşanmadı. Asıl olaylar Fransızlar döneminde yaşandı. Fransızlar, kendileri aleyhindeki propagandayı İngilizlerin yaptıklarından fazlasıyla emindiler.[8]

Maraş[değiştir | kaynağı değiştir]

Maraş’taki ilk direniş, Sütçü İmam‘ın, hamamdan çıkan kadınlara sarkıntılık eden Ermeni askerlere saldırması ile başlamıştır.
Maraş, halkının Kurtuluş Savaşı sırasında kazandığı bu zafer nedeniyle 7 Şubat 1973’te TBMM tarafından “Kahraman” unvanıyla ödüllendirildi.

Antep[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransızlar 1 Nisan 1919’da Antep’i işgal ettiler. 1920 yılının nisan ayı başında Türk milli kuvvetleri kentte bir ayaklanma başlatarak Fransızlara karşı direnişe geçmiştir. On ay kadar süren direniş esnasında Fransızların kente 70.000 mermi attığı ve Türk tarafında 6317 kişinin öldüğü anlatılır. Fransızlar, kenti yoğun olarak top ateşine tutmuş, Suriye’de bulunan birliklerinden destek almışlar fakat Antep’e girme konusunda askerî bir başarı gösterememişlerdir.

30 Mayıs 1920’de Fransızlarla bir ateşkes imzalanmış ise de 17 Haziran’da çatışmalar tekrar başlamış ve aralıklarla 1920 sonuna dek sürmüştür.

1914 yılında, I. Dünya Savaşı başladığı zaman Gaziantep 83 bin nüfuslu bir liva merkezi idi. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi ile İtilaf Devletleri paylaştıkları topraklara sahip olmak amacıyla harekete geçerken, 17 Aralık 1918’de İngilizler Antep’e girmiştir. Bir yıl süren bu işgale Fransızlar tepki göstermiş, 1918 eylülünde İngilizlerin Musul üzerindeki “nezaret hakkı”ndan vazgeçmeleri ile önce Suriye daha sonra Antep, Urfa ve Maraş boşaltılmıştır. Bunun ardından Fransızlar 29 Ekim 1919’da Kilis’i, 5 Kasım 1919’da Antep’i işgal ettiler.

1920 yılının başında ise ünlü Antep Savunması başlamış oldu. 1 Nisan 1920’de başlayan Antep savunması 11 ay sürdükten sonra açlık yüzünden sona ermiştir. Savunma süresince Fransızlar şehre 70.000 mermi atmış, 6.000 Antepli ölmüştür. Konstantin’in Kasım 1920’de Yunan tahtına dönüşü ile Fransa, Türkiye’yi destekleme ve barış yaparak bölgeden çekilme kararı almıştır. Bölgedeki savunma sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi 6 Şubat 1921 tarihli toplantısında Antep’e “Gazi” unvanını vermiştir. Türk ve Fransız tarafları bunun üzerine mutabakata varmak üzere pazarlık yapmaya koyulmuş ve 9 Mart 1921’de Bekir Sami-Briand Anlaşması hazırlanmıştır. Ancak bu anlaşmanın TBMM tarafından imzalanmaması üzerine 15 Mart 1921 tarihinde Londra’da Türk Dışişleri Bakanı ve Fransız delegasyonu Antep, Adana ve çevrelerinin Türklere geri verilmesi hususunda yeni bir mutabakat sağlamıştır. Nitekim bu antlaşma 20 Ekim 1921’de imzalanan Ankara Antlaşması ile son şeklini almış ve 25 Aralık 1921’de son Fransız askerî Antep’ten ayrılmıştır.

Ankara Antlaşmasını imzalayan Henry Franklin-Bouillon: “Biz Türklerle antlaşma yaparken onlar özellikle İngilizlerle ve İtalyanlarla da benzer bir anlaşma yapma sürecindeydiler. Fransa’yı tercih etmeleri, bize duydukları aşk için değil, bizim daha uzlaşmacı davranmamız sebebiyle oldu. Böylece Fransa’nın ahlaki ve ekonomik etkisi, belirli bir bölgeye uygulanmak yerine tüm ülkeye yayılacaktır. Ve eğer bugün Ankara’da bir tehlike varsa, onu yaratan sizsiniz(Müttefikler/İtilâf). Bu sadece Yunanların İzmir’e gönderilmeleriyle veya Müttefiklerin (İngilizlerin) Anadolu’da son derece kararsız ve zayıf bir politika takip etmeleriyle değil, aynı zamanda Müttefiklerin, Rusların ve Amerikan şirketlerinin doğudaki çıkarlarını uyumlu hale getirmenin imkansızlığı içinde Kemalistlere verdikleri maddi ve manevi yardımlarla onlara gerçek bir güç olma fırsatı sağlamalarıyla oldu.” Franklin Boullion’a göre, Türkiye, Enver ve Talat’ın işlediği suçlardan sorumlu değildi. Türk halkı istemeden savaşa girmişti. Asıl suçlu Türkleri Almanya ile birlikte ittifak yapmaya zorlayan Müttefikler yani İngilizlerdi.[9] Öte yandan Fransa, baş düşmanı olan kral Konstantin’in Kasım 1920 seçimleri sonucu Yunan tahtına geri dönmesiyle Yunanistan’a yapılan tüm kredileri ve desteği durdurmuş, Türkiye’ye karşı politikasını değiştirmiş ve Yunanistan’a karşı Türkiye’yi destekleme kararı almış, ayrıca Mart 1921 Londra Konferansı’nda da Trakya ve İzmir’in Türklere verilmesi gerektiğini savunmuş, milli mücadele yanlısı bir tutum sergilemiştir.[10][11][12][13][14][15][16]

Dışişleri Bakanı, Yusuf Kemal Tengirşenk:

Urfa[değiştir | kaynağı değiştir]

Ali Saip Bey‘in Jandarma komutanı olarak Urfa’ya atanmasından sonra halkın örgütlenmesi daha da süratlendi. Üç bin kişilik bir askerî güç oluşturuldu. 12’ler olarak adlandırılan ve Urfa’nın önde gelen 12 vatanseverinden oluşan Kuvâ-yi Milliye hareketi, önderleri Hacı Mustafa Hacıkamiloğlu vasıtasıyla 7 Şubat 1920’de Fransız komutanlığına şehrin boşaltılmasını isteyen bir ültimatom verdiler. 9 Şubat’ta şehrin yarısı geri alındı ve 10 Nisan’da Fransızlar çekildiler.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org

Güney Cephesi Sonuçları – Kurtuluş Savaşı’nda Güney Cephesi Komutanı, Tarafları ve Yapılan Antlaşmalar – Son Dakika Eğitim Haberleri

Güney Cephesi Sonuçları - Kurtuluş Savaşı'nda Güney Cephesi Komutanı, Tarafları ve Yapılan Antlaşmalar - Son Dakika Eğitim Haberleri

Kurtuluş Savaşı’nda Kuva-i Milliye birliklerinin ve yerel halkın tek başına çarpıştığı ve zafere ulaştığı tek cephe Güney cephesidir. Güney cephesi, burada yaşayan halkın üstün direnişi ile zafere ulaşmıştır. Fransızlara ve Ermenilere karşı verilen bu mücadele de, birçok kayıp verilmiştir. Güney cephesinin sonucunda Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmıştır.

KURTULUŞ SAVAŞI GÜNEY CEPHESİ’NDE KİMLERLE SAVAŞTIK?

Kurtuluş Savaşı cephelerinden biri olan Güney Cephesi hakkında merak edilen birçok soru vardır. Bunlardan ilki ise ‘Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi’nde kimlere karşı zafer kazanılmıştır?’ sorusudur.

Güney Cephesinde mücadele, Fransızlara ve Ermenilere karşı yapılmış ve onlara karşı zafer kazanılmıştır. Mondros Ateşkes Antlaşması’nın bir sonucu olarak güney bölgesi başta İngilizlere, daha sonra ise Fransızlara bırakılmıştır. Fransızların bölgede bulunan halka kötü muamele etmesi, ayrımcılık uygulamaları ve Ermeniler ile işbirliği yapmaları nedeni ile güney cephesi kurulmak zorunda kalmıştır. Bu cephenin neticesinde, halın gösterdiği azimli direniş ile Fransızlara karşı büyük bir zafer kazanılmıştır.

KURTULUŞ SAVAŞI GÜNEY CEPHESİ MUHAREBELERİ

Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi muharebelerinden en önemlileri; Maraş, Urfa, Antep ve Sakarya Muharebeleridir. Güney bölgesinde yaşayan halkın direnişleri neticesinde önce 11 Şubat 1920 tarihinde Maraş, 10 Nisan 1920’de ise Urfa şehirleri Fransız işgalinden kurtarılmıştır. Güney cephesinde ise ayrıca Antep şehri büyük bir direniş göstermiştir. 9 Şubat 1921 tarihinde Antep ili de yaklaşık 6000 kişiyi ve Üsteğmen Mehmed Said Bey’i de şehit vererek, düşman işgalinden kurtulmuştur. Zira bu yüzden günümüzde bu iller Kahramanmaraş, Şanlıurfa ve Gaziantep isimleri verilmiştir. Bu başarıların ardından ise Sakarya zaferi ile birlikte 20 Ekim 1921 tarihinde Fransızlar ile Ankara Antlaşması imzalanmıştır.

GÜNEY CEPHESİ HANGİ ANTLAŞMA İLE KAPANDI?

Güney cephesi, 20 Ekim 1921’de Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması neticesinde kapanmıştır. Ankara Antlaşması ile Hatay ve İskenderun dışında kalan güney illeri Fransız işgalinden kurtarılmıştır. Böylece bu antlaşma ile güney cephesi de kapanmıştır. Ankara Antlaşması, İtilaf Devletleri üyelerinden biri ile yapılan ilk antlaşmadır. Bu nedenle de oldukça önemli bir role sahiptir. Zira bu antlaşma ile birlikte Fransa, Misak-ı Milli’yi ve TBMM’yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuştur. Böylece İtilaf Devletleri bloğu ilk defa parçalanmıştır.

KURTULUŞ SAVAŞI GÜNEY CEPHESİ KOMUTANI

Batı cephesinde Kuva-i Milliye birliklerinin yeterli olmaması nedeni ile düzenli ordu kurulmuştur. Düzenli ordu kurulduktan sonra Güney cephesinin başına Refet Bele atanmıştır. Yani Kurtuluş Savaşı Güney cephesi komutanı Refet Bele’dir.

KURTULUŞ SAVAŞI GÜNEY CEPHESİ KAHRAMANLARI

Güney cephesinin en önemli özelliği, bu cephenin yöre halkının seferberliği neticesinde kazanılmış olmasıdır. Zira güney cephesi, diğer cephelerin aksine, düzenli ordunun katkısı olmadan kazanılmıştır. Yani güney cephesi Kuva-i Milliye’nin en etkili olduğu cephedir. Bu nedenle bu cephede birçok insanın adı geçmiştir. İşte şu kişiler Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi kahramanlarıdır:

Yazı kaynağı : www.sabah.com.tr

T�RK KURTULU� SAVA�ININ F�NANSMANI

��������������������������������������������������������������������������������������������������

Abstract

World War I had
started in Europe in 1914; however it is called as �World War� by reason of
participation of countries from all over the world and spread of war to
colonies in other mainlands. The war which had started in 1914 had ended in
1918. Ottoman Empire had brought war to end by signing Montrose Treaty. Taking
the young generation of country from producing area for front line had caused a
big decrease in production. Whole resources of country had been used for
requirement of army and all of the investment had been stopped because of war
economy rules.

Ottoman Empire
was a Turkish country which had survived from last quarter of 13th
century to first quarter of 20th century. Ottoman Empire had been
established in Anatolia and when Ottoman Empire had the broadest borders, its
borders had expended to today�s Albania, Greece, Bulgaria, Yugoslavia, Romania,
East Mediterranean islands, some parts of Hungary and Russia, Caucasia, Iraq,
Syria, Palestine, Egypt, North Africa except Algeria and a part of Arabia.

Turkish War of
Independence is the name of the battle of life that Turkish people had
struggled by the leadership of Mustafa Kemal ATATURK in spite of being shared
of Ottoman Empire�s lands by the countries which had won the war. Mustafa Kemal
who departed from Istanbul and covered distance to Anatolia had called people
for National Struggle by holding congresses in Erzurum and Sivas. While taking
sufficient decisions for the salvation and independence of nation in Erzurum
and Sivas�s congresses, essential financial systems were determined for this
struggle. The sustenance, sheltering and equipment costs of the ones who
participate in this struggle as volunteers had been financed by the aid in kind
and aid in money that had been collected from public. Any sanction or forcing
hadn�t been materialized for these aids.

Financing of a
war which can be an example of independence struggle for all world states
within the context of an international conference will be discussed by this
study.

Keywords: Turkish War of Independence, War Financing, National Struggle,
Independence

�zet

Birinci D�nya Sava��, 1914
y�l�nda Avrupa’da ba�lam��, ancak d�nyan�n d�rt bir yan�ndaki �lkelerin
kat�lmas� ve di�er k�talardaki s�m�rgelere de yay�lmas� nedeniyle “d�nya
sava��” olarak adland�r�lm��t�r. 1914’te ba�layan sava� 1918 y�l�nda sona
ermi�tir. 30 Ekim 1918’de Osmanl� Devleti Mondros M�tarekesi’ni imzalayarak
sava�tan �ekilmi�tir. Birinci D�nya Sava��’nda �lkenin gen�leri �retim
alan�ndan al�n�p cepheye g�nderilince, bu n�fusun t�ketici duruma gelmesi ve
�retimde b�y�k d���� olmas� gibi sonu�lar birbirini takip etmi�tir. Sava�
ekonomisi kurallar� uyguland��� i�in, �lkenin b�t�n kaynaklar� ordunun
gereksiniminde kullan�lm�� ve yat�r�mlar durmu�tur.

Osmanl� Devleti, 13. y�zy�l
sonlar�ndan 20. y�zy�l�n ilk �eyre�ine de�in varl���n� s�rd�ren T�rk devletidir.
Anadolu’da kurulmu�, s�n�rlar� tarihi boyunca �ok de�i�mekle birlikte en geni�
d�neminde bug�nk� Arnavutluk, Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya, Romanya ye
Akdeniz’in do�usundaki adalar, Macaristan ve Rusya’n�n baz� kesimlerini,
Kafkasya, Irak, Suriye, Filistin ve M�s�r’�, Cezayir’e kadar t�m Kuzey
Afrika’y� ve Arabistan’�n bir b�l�m�n� kapsam��t�r.

T�rk Kurtulu� Sava��, Osmanl� �mparatorlu�u‘nun
sava�� kazanan devletlerce payla��lmas�na kar�� T�rk ulusunun Mustafa Kemal Atat�rk
�nderli�inde verdi�i m�cadeledir. �stanbul�dan ayr�larak Anadolu�ya gelen
Mustafa Kemal, Erzurum ve Sivas�ta kongreler d�zenleyerek halk� milli
m�cadeleye kar�� birlikte hareket etmeye �a��rm��t�r. Erzurum ve Sivas
kongrelerinde ulusun m�cadelesi ve kurtulu�u i�in �nemli kararlar al�n�rken
m�cadele i�in gerekli finansman �ekilleri de belirlenmi�tir. G�n�ll� olarak bu
m�cadeleye kat�lanlardan; ia�e, ibate ve te�hizat giderleri, halktan toplanan
ayni ve nakdi yard�mlarla finanse edilmi�tir. Bu yard�mlar i�in herhangi bir
yapt�r�m ve zorlama asla s�z konusu de�ildir.

Bu �al��ma ile uluslar aras� bir
kongre kapsam�nda t�m d�nya milletleri i�in ba��ms�zl�k y�n�nden �rnek te�kil
edecek bir sava��n finansman�n�n nas�l yap�ld��� konusunda irdelemelerde
bulunulacakt�r.

Anahtar Kelimeler:
Kurtulu� Sava��, Sava��n Finans�, Milli M�cadele, Ba��ms�zl�k

1.D�NYA SAVA�I VE T�RK
KURTULU� SAVA�I

1.1.D�nya Sava�� ve
Sonras�nda Osmanl� Devleti

28 Haziran 1914�te
Avusturya-Macaristan veliahd� Ar�id�k Fran�ois Ferdinand��n, Saraybosna�da bir
S�rpl� taraf�ndan �ld�r�lmesi ile I.D�nya Sava�� ba�lam��t�r.
Avusturya-Macaristan ile S�rbistan aras�nda ba�layan sava�, bir�ok b�y�k �lkeyi
i�ine �ekmi�tir. Avusturya-Macaristan taraf�na Almanya, Bulgaristan ve Osmanl�
Devleti kat�lm��t�r. S�rbistan taraf�na ise �ngiltere, Fransa, Rusya, Japonya,
Romanya, ABD ve �talya kat�lm��t�r.

I.D�nya Sava�� sonunda 30
Ekim�de Mondros M�tarekesi ile �tilaf Devletleri, Osmanl� Devleti�nin
topraklar�n� f�tursuzca payla�m��lard�r. Daha sonra 32 devletin kat�l�m�yla 18
Ocak 1919�da ba�layan Paris Konferans��nda, Anadolu�yu payla�ma planlar�
yap�lm��t�r. �ok ge�meden birbirlerine d��m��lerdir. Hatta birbirlerinden
habersiz Anadolu�yu i�gal etmi�lerdir (Armao�lu, 2005, 462-466).

Paris�te anla�ma s�rerken, bir
�talyan sava� gemisi Antalya ve Marmaris�i i�gal etmi�tir. Bu durum kar��s�nda
�ngiltere, Yunanl�lar�� �zmir�e g�ndermi�tir. Yunanl�lar 15 May�s 1919�da
�zmir�i i�gal etmi�lerdir. Civarda �ok �irkin sald�r�lara ba�lam��lard�r. Bu
sald�r�lar dolay�s�yla �demi� kaymakam� Bekir Sami Bey, Askerlik �ubesi Ba�kan�
Ali R�za Bey, Jandarma Komutan� Y�zba�� Tahir Fethi Bey�lerin �nc�l���nde 120
ki�ilik bir grup, �demi� yak�nlar�ndaki Doyranl� ile �erkezk�y aras�ndaki
tepede, Yunanl�lar�� yenmi�lerdir. �lk olarak �demi��te Yunanl�lar�a kar��
olu�turulan bu g�ce, milli g��ler anlam�na gelen �Kuva-i Milliye� ad� verilmi�tir.
�ok ge�meden T�rk milleti taraf�ndan benimsenen bu isim, Anadolu�da ba�lat�lan
asker-sivil k�kenli �rg�tlerin ortak ad� haline gelmi�tir (Palamut, 1981,
129-130).

16 Mart 1920�de �tilaf
Devletleri, �stanbul�u i�gal etmi�lerdir. Ayr�ca meclisi de da��tm��lard�r.
Bunun �zerine Anadolu�da bulunan Mustafa Kemal Atat�rk, 23 Nisan 1920�de
Ankara�da T�rkiye B�y�k Millet Meclisi�ni a�m��t�r.

�ttifak Devletlerinin sava�tan
yenik ayr�lmalar� ile birlikte Osmanl� Devleti topraklar�, �tilaf Devletlerinin
i�tah�n� kabartm��t�r. Nitekim 10 A�ustos 1920�de Sevres Bar�� Anla�mas�,
Osmanl� Devletini temsil eden �stanbul H�k�meti taraf�ndan kabul edilmi�tir.

1.2.Mustafa Kemal Atat�rk
Ger�e�i

Osmanl� Devleti�ni temsil eden
�stanbul H�k�meti, yabanc� i�galine duyars�z kalaca�� belirmi�tir.� Mustafa
Kemal Atat�rk, askeri kimli�inden ayr�larak, �stanbul�dan Anadolu�ya Samsun�a
gitmi�tir. Amac�, i�gal kuvvetlerine kar��, milli bilinci uyand�rmak ve
sava�makt�r. Bu ama�la Havza, Erzurum ve Sivas�ta kongreler d�zenlemi�tir.
�lkenin her yan�nda i�gal kuvvetlerine kar��, Kuva-i Milliye birlikleri
m�cadele etmektedir. Atat�rk bu kongreler sonucunda bu birlikleri �Hukuku
Savunma (M�dafa-i Hukuk) Cemiyeti� ad� alt�nda toplam��t�r (Aybars, 1986, 160).
D�zenli orduya ge�inceye kadar, T�rk Kurtulu� Sava���n� bu cemiyet y�r�tm��t�r.

Atat�rk 19 May�s 1919�da
Samsun�a giderek T�rk Kurtulu� Sava���n� ba�latm��t�r. Sava� T�rkler i�in son
derece olumsuz �artlarda ba�lam��t�r. �lke, I.D�nya Sava���nda galip gelen
�tilaf Devletleri taraf�ndan i�gal edilmi�tir. �ngiltere taraf�ndan k��k�rt�lan
Yunanistan, Anadolu�ya sald�r�ya ba�lam��t�r. T�m bu sald�r�lar� �nlemek i�in
silah g�c�ne ihtiya� vard�. Ancak T�rk milleti yakla��k 8 y�ldan beri s�rekli
sava� halindeydi. 1911-1912�de �talya ile Trablusgarp Sava��, 1912-1913�de d�rt
Balkan Devleti (S�rbistan, Karada�, Bulgaristan ve Yunanistan) ile Balkan
Sava�lar� ve ard�ndan 1914-1918�de I.D�nya Sava�� ya�am��t�r. I.D�nya
Sava���nda Osmanl� Devleti, Kafkaslar, Irak, Kanal Cephesi ve �anakkale olmak
�zere d�rt ayr� cephede sava� yapm��t�r. Ayr�ca sava� m�ttefiki olan
Avusturya�ya Rusya cephesinde (Gali�ya) sava�mak i�in asker g�nderilmi�tir
(Armao�lu, 2005, 47).

T�rk milleti, ulusal sava�
y�llar�nda parasal imkans�zl�klar i�indedir. Hatta Atat�rk��n yak�n�ndaki
arkada�lar�ndan bir k�sm�, paras�zl�k i�inde bu sava��n kazan�lamayaca��n�
d���nmektedirler. Atat�rk bu konu ile ilgili olarak 1926 y�l�nda �u s�zleri
yazm��t�r: �Ankara�da bulundu�um zaman, de�erli topraklar�m�z� her y�nden
sarm�� ve i�gal etmi� d��man ordular�n�n vatan topraklar�ndan at�lmas�ndan
bahsediyordum. �leri g�r��l� oldu�u s�ylenen baz� ki�iler �Ne kadar paran var?
�Nereden ve nas�l para bulabilirsin? Sorular�n� sormu�lard�r. Benim cevab�m �u
idi: T�rk Milleti kendi hayat ve kurtulu�una y�nelik giri�imleri ba�arabilecek
g�ce sahiptir� (Kocat�rk, 1969, 13).

Atat�rk �Ulusal amac�m�z, tam
ba��ms�zl���m�z� sa�lamakt�r� diyerek, ekonomik ve mali ba��ms�zl��� anlat�r
(�zt�rk, 1981, 59). Ancak �ncelikle �lkenin yabanc� i�galinden kurtulmak gerekir.
Atat�rk��n �nderli�inde ger�ekle�tirilen T�rk Kurtulu� Sava��, her y�n�yle
ba��ms�z ve �a�da� bir T�rk Devleti�nin kurulmas�n� ama�lamaktad�r (Derbentli,
1981, 75).

1.3.��gal ve Cepheler

Anadolu d�rt bir taraftan i�gale
maruz kalm��t�r. D�zenli orduya ge�ildikten sonra, da��n�k olarak sava�an milis
kuvvetleri, derhal orduya kat�lm��lard�r. B�ylece sevk ve idare tek bir
merkezden (Ankara) yap�lm��t�r. T�rk Kurtulu� Sava���nda �� b�y�k cephede sava�
yap�lm��t�r. Do�u Cephesi, Bat� Cephesi ve G�ney Cephesi. Do�u Cephesi�nde
Ruslar ve Ermeniler ile sava� yap�lm��t�r. G�ney Cephesi�nde �talya, Fransa ve
�ngiltere ile sava��lm��t�r. Bat� Cephesi�nde ise �talya ve Yunanistan ile
sava��lm��t�r.

1.4.D�zenli Orduya Ge�i�

T�rkiye B�y�k Millet Meclisi
kurulduktan (23 Nisan 1920) yakla��k �� ay sonra Kuva-i Milliye yerine d�zenli
bir orduya ge�i� tart��malar� ba�lam��t�r. Yunanl�lar ile Gediz�de yap�lan
�arp��mada Kuva-i Milliye yenik d��m��t�r. Bunun �zerine Atat�rk �Efendiler!
Dalgal�, d�zensiz ve komutas�z baz� sava�lardan sonra bildi�iniz gibi, Gediz�de
yenildik� diyerek d�zenli orduya ge�i�i h�zland�rm��t�r. Ekim 1920�den itibaren
Kuva-i Milliye�nin tasfiyesine ba�lanm��t�r. 10 Kas�m 1920�de G�ney Cephesine
Albay Refet Pa�a, Bat� Cephesi�ne Albay �smet (�n�n�) Pa�a komutan olarak
atanm��lard�r. Atat�rk h�zl� bir �ekilde d�zenli ordu ve b�y�k s�varilerin
olu�turulmas�n� emretmi�tir. �lerleyen g�nlerde bir taraftan d�zenli ordu
olu�turulurken, di�er taraftan Kuva-i Milliye birlikleri tasfiye edilerek, d�zenli
orduya kat�l�m� sa�lanm��t�r (Yal��n, 2002, 265-266).

2.T�RK KURTULU� SAVA�ININ
F�NANSMAN KAYNAKLARI

T�rk Kurtulu� Sava��, T�rk
milletini I.D�nya Sava���ndan daha fazla etkilemi�tir. ��nk� �lke topraklar�
i�gal edilmi�tir. Uzun s�ren sava�lar�n ard�ndan, milli m�cadele ba�lam��t�r.
Halk bitkin ve yorgundur. Sava� i�in gerekli silah, cephane ve para yeterli
de�ildir. Bu zorluklar kar��s�nda sava��n finansman� kar��lamak i�in yurt i�i
ve yurt d��� kaynaklar yer almaktad�r.

2.1.Yurt ��i Kaynaklar

T�rk Kurtulu� Sava��, bir �lke
ile birden fazla �lke aras�nda ya�anm�� ve �ok kay�plar�n verildi�i bir sava�
olmu�tur. Gerek asker say�s� ve gerekse te�hizat bak�m�ndan b�y�k bir �st�nl��e
sahip olan taraf, �tilaf Devletleri (Galip Devletler) idi. Oysa Osmanl� Devleti�nin
ordusu da��t�lm�� ve silahlar�na el konulmu�tur. O nedenle Mustafa Kemal
Atat�rk ve yan�ndakilerin yegane kayna�� T�rk halk�n�n ta kendisi olmu�tur. Anadolu�da
m�cadele eden Kuva-i Milliye�nin elinde yeterli asker ve m�himmat
bulunmamaktad�r. Ayr�ca sava��n ilk ba�lar�nda sadece milis kuvvetlerinden
bahsedilebilir. D�zenli bir orduya ge�i� daha sonraki y�llarda olmu�tur.

Osmanl� Devleti�nin son
d�nemlerinde tar�m �lkesi olmas�na ra�men, kendi halk�n� besleyemeyen bir �lke
konumundad�r. Ayr�ca b�y�k d�� bor� bask�s� vard�r. �ift�i ve esnaf a��r vergi
y�k� alt�ndad�r. Halk fakir, ula��m gibi alt yap� yetersizdir (Ba�ol, 1994,
117; Cankay, 1994, 326)

Atat�rk 29 May�s 1920�de
ger�ekle�tirilen gizli bir oturumda �Varl���m�z� korumak ve milli ama�lar�m�z�
ger�ekle�tirmek i�in dayana��m�z� d��ar�da aramamal�y�z. ��eride, kendi
vicdan�m�zda bulmal�y�z. Kendi kuvvetimizi dikkate almaz isek, d��ar�dan
bekledi�im yard�mlarda gelmez ise. Hayal k�r�kl���na u�rar�z� (Kolo�lu, 1979, 37)
s�zleri ile, yurt i�i kaynaklar�n �nemine dikkat �ekmi�tir. 1922�de Hindistan
Merkezi Hilafet Komitesi Ba�kan� Seyit Cutani�ye g�nderdi�i bir mektupta; �T�rk
Milletinin kazanaca�� bir zaferin, b�t�n zul�m g�ren milletlere �rnek
olabilece�ini ifade etmi�tir (Kolo�lu, 1979, 41). Atat�rk�e g�re T�rk Kurtulu�
Sava���n�n temel ilkesi �Milletin i� ve d�� ba��ms�zl���, her milletin kendi
kaderine, kendisinin hakim olmas� ve kay�ts�z, �arts�z tan�nmas�d�r� (Armao�lu,
2005, 307).

T�rk Kurtulu� Sava�� y�llar�nda
Ankara H�k�meti gelir ve giderler konusunda yetkili k�l�nm��t�r. Ancak o
y�llara ait kesin bir b�t�e tahmini yap�lamamaktad�r (Vural, 1999, 143). ��nk�
yap�lan mal veya parasal yard�mlar�n bir�o�u, anla�malar d���nda
ger�ekle�mi�tir. Ayr�ca �zellikle yurti�i ba���lar�n kaydedilmesi, o sava�
�artlar�nda m�mk�n de�ildir.

2.1.1.Milli Gelirler
(Tekalif-i Milliye) Emirleri

Atat�rk, �lkenin d�rt bir yan�n�
saran d��man kuvvetlerine kar��, milletin kendi g�c�n�n yetece�ini
s�ylemektedir. Nutuk adl� eserinde bu konuyla ilgili �Efendiler, zavall�
milletimizi esir etmek isteyen d��manlar� mutlaka yenece�imize olan g�ven ve
inanc�m, bir dakika olsun sars�lmam��t�r.� demektedir. Sava��n finansman
ihtiyac�n� kar��lamak i�in on adet emir yay�nlam��t�r. Nutuk�ta kendi
ifadesiyle konuyu ��yle anlatmaktad�r:

T�rk ordusu Yunan kuvvetleri
kar��s�nda gerileyerek Sakarya nehrinin do�usuna �ekilmi� ve orada savunma
yapmaya �al���rken TBMM, 5 Nisan 1921�de Atat�rk�� Ba�komutan il�n etmi�tir.
Ba�komutan ayn� zamanda TBMM�nin yetkilerine sahip olacakt�r.

S�n�rs�z yetkilerle donat�lan
Atat�rk��n ilk i�i, ordunun insan ve ta��t ara�lar� bak�m�ndan kuvvetinin
art�r�lmas�, yiyecek ve giyece�inin sa�lanmas� ve d�zenlenmesiyle ilgili
tedbirler almak ve haz�rl�klar yapmak oldu.

Birinci, �kinci �n�n�
Muharebeleri ve i� ayaklanmalar� ola�an mali kaynaklar�yla kar��layan milli
ordunun elindeki imkanlar yeni bir sava�� kald�rabilecek durumda de�ildi. K�sa
bir zaman sonra genel bir sald�r�ya ge�mesi beklenen Yunan ordusuna kar��
koyabilecek savunma haz�rl�klar� i�in yeni mali kaynaklara ihtiya� vard�, bu
kaynaklar hemen haz�r olmal�yd�. �ngiliz deste�indeki Yunan kuvvetleri taarruza
ge�ene kadar ordumuzun ihtiya�lar� g�r�lm�� olmal�yd�.

Mustafa Kemal, Ba�komutan
se�ildikten iki g�n sonra 7-8 A�ustos 1921 tarihlerinde ordunun ihtiya�lar�n�
en h�zl� kar��layacak �ekilde d�zenledi�i Tekalif-i Milliye Emirleri�ni il�n
etti.

10 emirden olu�an ve ilk 6�s� 7
A�ustos, son d�rd� ise 8 A�ustos 1921 tarihlerinde ilan edilen Tekalif-i
Milliye (Mill� Vergiler) ana hatlar�yla ��yledir(Nutuk, 2006, 417-418):

1 nolu emir: Her il�ede
kaymakam�n ba�kanl���nda, mal m�d�r� ve il�enin en b�y�k askeri amiri ile idare
meclisi, belediye ve ticaret odalar�n�n se�tikleri iki�er �yeden olu�an
Tekalif-i Milliye Komisyonlar� kurulacakt�r, bu komisyonlara mahall� M�dafaa-i
Hukuk Cemiyetleri merkez kurulundan iki �ye ile k�ylerde imamlar ve muhtarlar
tabi� �ye s�fat�yla bu komisyonlara kat�lacaklard�r. Buradaki hizmetlere
kar��l�k �cret �denmeyecektir. Tekalif-i Milliye Komisyonlar� sava� ekonomisine
giren ve Tekalif-i Milliye emirlerinde belirtilen mallar� toplayarak kendisine
bildirilen cepheye g�nderecektir. G�revinde ihmal g�steren komisyon �yeleri
vatana ihanet su�uyla cezaland�r�lacaklard�r.

2 nolu emuir: �lkede her ev
birer kat �ama��r, birer �ift �orap ve �ar�k haz�rlay�p Tekalif-i Milliye
komisyonlar�na teslim edecektir.

3 nolu emir: T�ccar ve halk
elinde bulunan �ama��rl�k bez, amerikan, patiska, pamuk, y�n ve tiftik, erkek
elbisesi yap�m�na yarayan kuma�, k�sele, taban astarl���, sar� ve siyah me�in,
sahtiyan, dikilmi� ya da dikilmemi� �ar�k, fotin, demir kundura �ivisi, tel
�ivi, kundura ve sara� ipli�i, nal, nal yap�m�nda kullan�lan demir, m�h, yem
torbas�, yular, belleme, kolon, ka�a��, gebre, semer ve urganlar�n y�zde k�rk�
bedelleri sonradan �denmek �zere Tekalif-i Milliye komisyonlar�na teslim
edilecektir.

4 nolu emir: T�ccar ve halk�n
elinde bulunan mevcut bu�day, un, saman, arpa, kuru fasulye, bulgur, nohut,
mercimek, koyun, ke�i, kasapl�k s���r, �eker, gazya��, pirin�, sabun, tereya��,
zeytinya��, tuz, �ay ve mum stoklar�n�n y�zde k�rkma ordu ad�na el konacakt�r.
El konan mallar�n bedelleri daha sonra �denecektir.

5 nolu emir: Ordu ihtiyac� i�in
evvelce al�nan ta��t ara�lar�n�n d���nda, halk�n elinde kalan her t�rl� ta��t
arac�yla, y�z kilometrelik bir uzakl��a kadar, ayda- bir defa olmak �zere
paras�z asker� nakliyat yap�lmas� mecbur k�l�nm��t�r.

6 nolu emir: Ordunun giyimine ve
beslenmesine yarayan b�t�n sahipsiz mallara el konulmu�tur.

7 nolu emir: Halk�n elinde
bulunan sava�ta l�zumlu b�t�n silah ve cephane �� g�n i�inde Tekalif-i Milliye
komisyonlar�na teslim edilecektir. Bu malzeme i�in �cret �denmeyecektir.

8 nolu emir: Benzin, vakum,
gres, makina, don, saat�i ve taban ya�lar�, vazelin, otomobil ve kamyon
lasti�i, sol�syon, buji, so�uk tutkal, Frans�z tutkal�, telefon makinas�,
kablo, pil, ��plak tel, yal�tkan maddeler ve bunlar cinsinden malzeme, asit
s�lfirik stoklar�n�n y�zde k�rk�na el konulmu�tur.

9 nolu emir: Demirci, marangoz,
d�k�mc�, tesviyeci, sara� ve araba yapan esnaf ile imalathaneler tesbit
edilecek, bunlar�n �retim, onar�m ve yap�m g��leri hesaplanacakt�r. Ayr�ca
kasatura, k�l��, m�zrak ve e�er yapabilecek zanaatkarlar aran�p tesbit
edilecektir. Yukar�da belirtilen esnaf, imalathane ve zanaatkarlar sava� ara�
ve gere�leri �retim, onar�m ve yap�m� ile g�revlendirilecektir. S�rekli
g�revlendirilenlere ge�imlerine yetecek �cret �denecektir.

10 nolu emir. Halk�n elinde
bulunan d�rt tekerlekli yayl� araba d�rt tekerlekli at ve �k�z arabalar�yla
ka�n� arabalar�n�n b�t�n tak�m ve hayvanlar�yla beraber ve binek ve top�eker
hayvanlar�, kat�r ve y�k hayvanlar�, deve ve e�ek say�s�n�n y�zde yirmisi
bedeli sonra �denmek �zere ordu ad�na al�nacakt�r.

T�rk Kurtulu� Sava��,
emperyalist sald�r�lara kar�� y�r�t�len silahl� bir kar�� ��k��t�r. Bu m�cadele
boyunca �lke i�indeki M�sl�man olmayan az�nl�klar, d��man �lkelerle ayn� safta
yer alm��lard�r. Rum, Levanten ve Ermeni sermayedarlar�, a��k�a T�rkiye�ye
kar�� durmu�lard�r. O nedenle bu sava�, Anadolu T�rk halk�n�n katk�s� ve
deste�i ile y�r�t�lm��t�r (Boratav, 1982, 8-9; Z�rcher, 2000, 222-241)).

2.1.2.Tekalif-i Milliye
Emirleri�nin Uygulan���

S�rt�n� �ngilizlere dayayarak
her t�rl� ihtiyac� kar��lanan Yunan ordusu �n�nde gerileyen ve Sakarya
Nehri�nin do�usuna �ekilen T�rk ordusunun ne kadar ihtiya� i�inde oldu�unu
anlamak i�in Tekalif-i Milliye ile halktan istenen malzemelere bakmak yeterli
olacakt�r. �yle ki, T�rk ordusunun �st�nde elbisesi, aya��nda ayakkab�s�,
yiyecek ekme�i, silah� ve cephanesi kalmam��t�. Bir �ivi bile halktan istenmekteydi.
Bu durum d�zelmeden, malzeme olarak takviye olmadan ordunun ba�ar�l� olmas�
d���n�lemezdi.

Bu nedenle yay�nlanan Tekalif-i
Milliye Emirlerinin uygulanmas� i�in birinci emirde nas�l kurulaca�� a��klanan
komisyonlar her tarafta kuruldu ve hemen �al��malar�na ba�lad�. Bu komisyonlar
el koyduklar� mallara kar��l�k senet niteli�inde tutanaklar verdiler. Bu
tutanaklarda yaz�l� mallar�n bedelleri zaferden sonra hak sahiplerine belli bir
d�zen dahilinde �denmi�tir. Komisyonlardan ba�ka, bu emirlerin yerine
getirilmesini sa�lamak i�in kurulan �stiklal Mahkemeleri de Kastamonu, Samsun,
Konya, Eski�ehir b�lgelerine g�nderildi. Ayr�ca Ankara�da da bir �stiklal
Mahkemesi bulunmaktayd�.

��Bununla beraber �stiklal
Mahkemeleri tutanaklar� incelendi�inde Tekalif-i Milliye emirlerinin
uygulanmas�ndan do�an zorlamalar�n ve cezaland�rmalar�n bir iki olayla s�n�rl�
oldu�u g�r�lmektedir. Ger�i her Tekalif-i Milliye Komisyonu ilgili emirleri ve
istekleri halka duyururken gerekti�inde zora ba�vurulaca��n�, stoklar�ndaki mal
miktar�n� gizleyenlerin vatana ihanet su�u i�lemi� say�lacaklar�n� belirterek
halk�n dikkatini �ekmi�, gerekli uyanlarda bulunmu�tur. Ancak uygulamalar
s�ras�nda zora ba�vurmay� gerektiren olaylara �ok az rastlanm��t�r. Bu durum
verebileceklerinin s�n�r�na ula�mas�na ra�men halk�n Kurtulu� Sava��n� zafere
ula�t�racak mali ve maddi m�kellefiyetlere ve fedak�rl�klara i�tenlikle
kat�ld���n� g�stermektedir�.

Bu uygulama sonucunda halktan
beklenen gelir elde edilmi� ve bu gelirin verdi�i maddi ve manevi destek T�rk
ordusunun ba�ar�l� olmas�nda b�y�k rol oynam��t�r (Avc�, 2008).

2.1.3.�stanbul�dan Gelen
Yard�mlar

�stanbul H�k�meti�nde g�rev alan
ve milli m�cadeleye s�cak bakan baz� bakanlar�n, Kuva-i Milliye�ye katk�lar�
olmu�tur. �zellikle Harye Bakan� Cemal Pa�a, lojistik destek sa�lam��t�r.
�stanbul�da milli m�cadele ad�na gizli �rg�tler kurulmu�tur. Heyet-i Temsiliye
d�neminde (4 Eyl�l 1919-23 Nisan 1923) Anadolu�ya �ok say�da silah ve cephane
ka��r�lm��t�r. �rne�in; Denizli ili valisi Faik Bey, 1919�da �stanbul�a gelmi�
ve Harbiye Bakan� Cemal Pa�a ile g�r��m��t�r. Faik Bey�in 7 Eyl�l 1919�da Hac�
��kr� Bey�e yazd��� bir mektupta, Cemal Pa�a sayesinde 800 adet mavzeri
Adapazar� istikametinden Denizli�ye hayvanlar la naklinin sa�land���n�
yazm��t�r. Ayr�ca Refet Pa�a 22 �ubat 1920�de Atat�rk ve Ali Fuat Pa�a�ya birer
mektup yazm��t�r. Bunun sonucunda Refet Bey�e 7.000 Lira g�nderilmi�tir.

Gelibolu�nun Akba� mevkiinde
Frans�zlar�n denetiminde bulunan depolardan, �ok say�da silah ve m�himmat
ka��r�lm��t�r. 26-27 ocak 1920 gecesi 30 kadar Kuva-i Milliye askeri Akba�
Cephanesi�ni basm��t�r. 8.000 adet t�fek, 5.000 sand�k cephane ve 200�e yak�n
a��r makinel� t�fek deniz yoluyla Anadolu�ya ka��r�lm��t�r (Yal��n vd, 2002,
337-338).

2.1.4.Genel Bor�lar (Duyun-�
Umumiye) ve T�t�n Tekeli (Reji) Ambarlar�

Osmanl� Devleti 19. y�zy�lda
d��ar�dan �ok bor� alm��t�r. H�k�met, vadesi gelen bor�lar�n �deyememesi
nedeniyle, 20.12.1881�de �Muharrem Kararnamesi� yay�nlanm��t�r. Bu kararnameye
g�re devlete ait bir�ok gelir kaynaklar�, yabanc� devletlerin kontrol�ne
b�rak�lm��t�r. �Duyun-� Umumiye� (Genel Bor�lar) ad�yla bir idare kurulmu�tur. Bu
idare �ok k�sa bir zamanda 720 acente ve 5.000�in �zerinde personele
ula�m��t�r. Devlete ait t�t�n tekeli de bu idareye b�rak�lm��t�r.

Ankara H�k�meti taraf�ndan 1920
y�l�nda ��kar�lan Genel Denge (Muvazene-i Umumiye) Kanunu ile Genel Bor�lar
�daresi ve T�t�n Tekeli gelirlerine sava� s�resince el konulmu�tur Eldem, 1994,
201).

57. T�men Komutan� �efik bey,
Genel Bor�lar �daresi�ne ait ambarlardan bu�day ve hayvan yemine el koymu�tur.
�dare bu olay� protesto ve �ikayet etmi�tir. Ancak bir sonu� alamam��t�r. El
konulan bu�day ve hayvan yemleri, Denizli ve Ankara�ya g�nderilmi�tir. Isparta
ve civar�ndaki ambarlardan bu�day ve arpalara el konulmu� ve bunlar 57. T�men
Komutanl����na g�nderilmi�tir (K�st�kl�., 1990, 183-185).

T�t�n Tekeli�ne ait depolardaki
t�t�nlere el konulmu� ve sat�lm��t�r. Elde edilen paralar, Kuva-i Milliye�nin
ihtiya�lar�nda kullan�lm��t�r (Yal��n vd., 2002, 339).

2.2.Yurt D��� Kaynaklar

T�rk Kurtulu� Sava���nda baz�
�lkeler taraf�ndan T�rkiye�ye yard�m edilmi�tir. Bu �lkeler Sovyet Rusya,
Fransa, �talya, Hindistan, Hindistan, Azerbaycan ve K�br�s�t�r.

2.2.1.Sovyet Rusya�n�n
Yard�mlar�

Hen�z i�galci g��ler ile sava�an
ve yeni bir devlet kurma �abas�n� da ihmal etmeyen Atat�rk ve ekibi, askeri ve
ekonomik yard�ma b�y�k gereksinim duymaktad�r. Bu yard�m ise ancak do�udan
gelebilece�i d���n�lmektedir (Sonyel, 1987(a), 172-173; Sonyel, 1991, 49). O
nedenle Bol�evik Rusya ile T�rk Kurtulu� Sava�� aras�nda �ok yak�n bir
ili�kinin oldu�u �ne ��kar�lm��t�r (Oran, 2008, 167).

T�rk Kurtulu� Sava���nda en
b�y�k yard�m, Sovyet Rusya�dan gelmi�tir. O d�nem i�inde Sovyet Rusya�n�n
T�rklere yak�nl���n�n �� nedeni vard�r (Palamut, 1981, 134-135).

Birincisi: Hem T�rklerin ve hem
de Rusya�n�n ortak d��man� o g�n�n s�m�rgeci �lkelerdir. O nedenle �D��man�m�n
d��man�, dostumdur� prensibine g�re Rusya, T�rklere yak�nd�r. �ster istemez iki
�lke aras�nda bir yak�nl�k, kar��l�kl� anlay�� ve sempati do�mu�tur (Unay,
1981, 29; Kili, 1995, 95).

�kincisi: Sosyalist rejimin
yay�lmas�nda T�rkler �nemli bir rol �stlenebilir (Tekin, 1999, 188). ��nk�
emperyalizme kar�� m�cadelede T�rklerin �sosyal ihtilal� ger�ekle�ece�ine
inan�lmaktad�r. 1-8 Eyl�l 1920�de Bak��de Do�u Milletleri Kongresi�nde Rus
delege Muti�ev�in �u s�zleri ilgin�tir: �Mustafa Kemal�in hareketi, milli bir
kurtulu� hareketidir. Biz bu hareketi destekliyoruz. ��nk� emperyalizme kar��
yapt���m�z m�cadele sona erecek ve T�rk Kurtulu� Hareketi bir sosyal ihtilale
d�n��ecektir�

���nc� neden ise: Sovyet
Rusya�n�n d�nyada yaln�z kalmas�d�r. Bu yaln�zl��� gidermek i�in do�u
�lkelerinin sempatisini kazanmak istemektedir.

Atat�rk hen�z Anadolu�ya
(Samsun) ad�m atar atmaz, Sovyet Rusya,� Albay Budiyenni ba�kanl���nda bir
heyet g�nderir. Havza�da Atat�rk ile g�r��me yap�l�r. Albay Budiyenni �lkesinin
para, silah, cephane ve gerekirse deniz g�c� dahi g�nderebilece�ini s�yler.
Kar��l���nda ise padi�ahl�k ve halifeli�in kald�r�lmas� ve kom�nizmin
T�rkiye�de ilan edilmesidir.

Atat�rk Sivas Kongresi�nden
(4-11 Eyl�l 1919) sonra, Halil Pa�a�y� Rusya�ya g�nderir. Halil Pa�a,
Moskova�da D��i�leri Komiseri Chicherin ile g�r���r. Temmuz 1920�de 100 bin alt�n
ruble ile Anadolu�ya d�ner. 8 Eyl�l 1920�de alt�nlar Erzurum�a getirilir.
Burada bulunan hastanenin bask�l�nde tart�l�r ve ikiy�z kilosu Do�u Ordusu i�in
ayr�l�r. Geri kalan� Ankara�ya g�nderilir. Ayr�ca Sovyet Rusya silah ve cephane
yard�m�nda da bulunmu�tur. 38.136 adet t�fek, 44.587 sand�k t�fek mermisi, 66
adet top, 141.173 adet top mermisi ve 3000 adet s�ng�, 1.500 adet k�l��, 20.000
gaz maskesi, 4.000 adet el bombas�, 327 adet makinel� t�fek Eyl�l 1920�de
Trabzon�a ula�t�r�lm��t�r (M�derriso�lu, 1974, 542; Armao�lu, 2005, 313).

1920 y�l�nda D��i�leri Bakan�
Bekir Sami Bey ba�kanl���ndaki bir heyet, Moskova�ya gitmi�tir. Ruslarla
yap�lan g�r��meler uzun s�rm��t�r. Ekonomi Bakan� Yusuf Kemal Bey, g�r��meler
hakk�nda bilgi vermek amac�yla, 6 Ekim 1920�de 100 milyon alt�n rubleyi de
beraberinde getirmi�tir (Palamut, 1981, 137).

Sovyet Rusya�dan gelen 100
milyon alt�n ruble asl�nda Buhara Cumhuriyeti taraf�ndan temin edilmi�tir.
D�nemin Buhara Cumhurba�kan� Osman Kocao�lu ile Sovyet Rusya Devlet Ba�kan�
Lenin ile 1920 y�l�nda Kremlin Saray��nda bir g�r��me yapar. Bu g�r��mede Osman
Kocao�lu, Anadolu�daki sava� i�in T�rkler�e 100 milyon alt�n ruble vermeyi
kararla�t�rm��t�r. Osman Kocao�lu, Buhara�ya d�ner d�nmez mecliste g�r��meler
yapm�� ve paray� Rus Hazinesi�ne teslim etmi�tir (Yal��n, 2002, 341).

�Ayn� heyet Moskova�da Rusya ile
16 Mart 1921�de Moskova Anla�mas��n� imzalam��lard�r. �lkeye d�nerlerken Yusuf
Kenan Bey ve Dr. R�za Bey, 4 milyon alt�n rubleyi de beraberinde getirmi�lerdir
(Palamut, 1881, 137).

2.2.2.Fransa�n�n
Yard�mlar�

Mart 1921�de Londra
Konferans��na giden D��i�leri Bakan� Bekir Sami Bey ba�kanl���ndaki heyet,
Avrupa�n�n �� b�y�k g�c� �ngiltere, Fransa ve �talya temsilcileri ile yak�n
temaslarda bulunmu�tur (Kocaba�, 1990, 385). Frans�zlar, �lkeden �ekilmek i�in
birtak�m ayr�cal�klar istemi�lerdir. �talya taraf�ndan i�gal edilen �zmir ve
Trakya�dan geri �ekilmek kar��l���nda; �e�itli illerdeki (Antalya, Burdur,
Mu�la, Isparta, Afyon, K�tahya, Ayd�n ve Konya) kamu giri�imlerinden pay almak
istemi�tir. Ayr�ca Frans�zlar Ere�li k�m�r madeninin i�letilmesinin
T�rk-�talyan i�birli�inde olu�turulan bir �irkete verilmesini istemi�tir
(Bayur, 1973, 87)

Frans�zlar Mondros M�tarekesi ve
Paris Kongresi�nden sonra G�ney Anadolu�da bir�ok yeri i�gal etmi�lerdir.
�ngiltere ile aralar�nda gizli bir husumet vard�r. Arap ve Ermeni
milliyet�ili�ini desteklemi�tir. Frans�zlar 20 Ocak 1920�de Mara��ta Kuva-i
Milliye birlikleri ile yapt��� �arp��mada, yenik d��m��lerdir. Ayr�ca Urfa,
Antep ve Adana�da yenilgi ya�am��lard�r. Hatta Adana�da 800 ki�ilik bir Frans�z
birli�i esir al�nm��t�r. Fransa gerek bu yenilgilerden, gerek I.D�nya
Sava���ndan beri s�rekli d��ar�da sava�maktan ve gerekse Pierre Loti, Claude
Farrere gibi ayd�nlar�n T�rk Kurtulu� Sava���ndan �vg�yle bahsetmeleri
nedenleriyle, T�rkler ile sava�may� b�rakm��lard�r.

Fransa, T�rkiye B�y�k Millet
Meclisi ile 20 Ekim 1921�de Ankara Anla�mas��n� imzalam��t�r. Frans�zlar
T�rkiye�yi terk ederlerken bir�ok silah ve cephaneyi b�rakm��lard�r. Bunlar:
10.089 adet t�fek, 1.505 sand�k t�fek mermisi ve 10 adet sava� u�a��d�r.

2.2.3.�talya�n�n
Yard�mlar�

�talya, Sovyet Rusya veya Fransa
gibi silah, cephane veya para yard�m�nda bulunmam��t�r. ��gal etti�i Anadolu
topraklar�nda birtak�m te�vik ve yard�mlarda bulunmu�tur. Bunlar (Selek, 1976,
453-454): Posta te�kilat� kurmak, okullar a�mak, �ift�i ve t�ccarlara kredi
vermek, ��galden ka�an g��men ve muhta�lara yard�m etmek, T�rk H�k�meti
memurlar�n�n bulamad��� mallar� sa�lamak, bozuk yol ve camileri onarmakt�r.

2.2.4.Hint M�sl�manlar�n�n
Yard�mlar�

Osmanl� Devleti topraklar�n�n,
I.D�nya Sava���ndan sonra Avrupa�n�n s�m�rgeci devletleri taraf�ndan
payla��lmas� ve �stanbul�un i�gal edilmesi, Hindistan M�sl�manlar�n� harekete
ge�irmi�tir. Hintliler Hint Hilafet Komitesi�ni (Indian Commitee of the
Caliphate) olu�turmu�lard�r (Sonyel, 1987, 185). Bu komite, T�rk Devletinin
ba��ms�zl���n�n sa�lanmas� ve korunmas� amac�yla, Mart 1920�de Lloyd George ile
g�r��mek �zere Londra�ya bir heyet g�ndermi�lerdir. Bu heyet, Londra�da
T�rkiye�nin i�galini protesto etmi�tir (Palamut, 1981, 141-142).

Bu komite 8-10 Temmuz 1921�de
Kara�i�de �B�t�n Hindistan Hilafet Konferans�� d�zenlemi�tir. Bu konferansta
Anadolu�daki M�sl�manlar�n milli m�cadelesine katk� olarak yard�m toplanm��t�r.
Bu kampanyada Hintli M�sl�man kad�nlar de�erli tak�lar�n� vermi�lerdir. Eski
e�yalarla evlenmeyi tercih etmi�lerdir (Palamut, 1981, 142). Ayr�ca
Anadolu�daki m�cadeleyi desteklemek i�in gelen Hindistan M�sl�manlar�n�n temsilcileri,
�stanbul, Trakya ve Anadolu�nun T�rklere kalmas�n� istemi�lerdir (�stiklal
Harbi Gazetesi, 19 May�s 1919, 3; Lewis, 1984, 263).

Aral�k 1921�den Ekim 1923�e
kadar Hint Hilafet Komitesi�nden gelen yard�mlar�n toplam� 130.250 �ngiliz
Sterlinidir. G�nderilen bu paralar�n bir ksm� ordunun ihtiya�lar� i�in
kullan�lm��t�r. Bir k�sm� i�in Osmanl� Bankas��nda �zel bir hesapta
tutulmu�tur. Bankada tutulan bu para ile T�rkiye �� Bankas� kurulmu�tur
(Yal��n, 2002, 345). Nitekim T�rkiye �� Bankas�, yeni kurulan T�rkiye
Cumhuriyeti�nin kalk�nma ve sanayile�mesinde �nemli roller �stlenmi�tir.
Sanayile�mek i�in kurulan demir-�elik, �eker, �imento gibi fabrikalar�n
finansman ihtiyac�n� kar��lam��t�r (�ahin, 2006).

2.2.5.Azerbaycan��n
Yard�mlar�

�arl�k Rusyas��n�n yerine ge�en
Bol�evikler, halklara �zg�rl�k vaat ettikleri i�in, Azerbaycan� a T�rkiye�nin
de yard�m�yla 28 May�s 1918�de ba��ms�zl�klar�n� ilan etmi�lerdir. Ancak bu
ba��ms�zl�k 27 Nisan 1920�de Rusya�n�n hakimiyeti ile son bulmu�tur. �� y�ll�k
ba��ms�zl��� s�resince Azerbaycan, T�rkiye�nin ba��ms�zl�k m�cadelesi i�in
yard�mda bulunmu�tur. 29 Mart 1920�de petrol poli�eleri ile birlikte toplam
1.500.000 Frans�z Frang� yard�m etmi�tir. Bu yard�m 2 Ekim 1920�de D��i�leri
Bakan� Ahmet muhtar Bey�e teslim edilmi�tir. Yard�m�n i�eri�inde �unlar vard�r:
19.000 Osmanl� alt�n�, 1.000.000 Frans�z Frang� ve 8 par�a petrol poli�esi
bulunmaktad�r (Yal��n, 2002, 346). Ayr�ca Do�u Komutan� Kaz�m Karabekir
Pa�a�ya, yetim T�rk �ocuklar�n�n e�itimleri i�in 500 adet y�zl�k Osmanl� alt�n�
verildi�i ve bunun i�in Ankara H�k�meti�nin te�ekk�rlerini iletti�i
bilinmektedir (Yal��n, 2002, 346).

2.2.6.K�br�s T�rklerinin
Yard�mlar�

K�br�sl� T�rkler, 1877-1878
Osmanl�-Rus Sava��, I.D�nya Sava�� ve T�rk Kurtulu� Sava���nda yard�mlarda
bulunmu�lard�r. Ba�ta bas�n yoluyla kamu oyu olu�turulmu�tur. S�z, Do�ru Yol,
�r�ad ve Ankebut gazete ve degilerinde milli m�cadele konusu i�lenmi�tir.
Tiyatro, sinema, kermes ve cami vaazlar�nda milli m�cadele lehine kamuoyu
olu�turulmu�tur. Bu faaliyetler s�ras�nda yard�mlar toplanm�� ve Anadolu�ya
g�nderilmi�tir. Sadece parasal yard�mlarda de�il, bizzat �zellikle Yunanl�lara
kar�� sava�mak i�in asker de g�ndermi�lerdir.

2.3.Sava� Y�llar�
B�t�eleri

Yeni T�rkiye Cumhuriyeti
Devleti�ni kuran irade, Kurtulu� Sava�� s�ras�nda kamu maliyesinde
ba��ms�zl���n� ilan ile i�e ba�lam�� ve Lozan Anla�mas�, bu ba��ms�zl��a bir
senet olmu�tur. Kapit�lasyonlar�n kald�r�lmas�, Duyun-u Umumiye�nin �deme
plan�na ba�lanmas�, Reji �daresi�ne son verilmesi, demiryollar�ndan ba�layarak
yabanc� sermayenin millile�tirilmesi, vergilendirme yetkisinin ve yarg�s�n�n
tam olarak kazan�lmas�, senyoraj hakk�n�n elde edilmesi ve Merkez Bankas��n�n
kurulmas� gibi pe�i s�ra geli�en olaylar; kamu maliyesinin ba��ms�zl���n�n
sonu�lar�ndand�r (Akal�n, 2008:1).

1920-1923 y�llar�n� kapsayan
b�t�elerin ortak �zelli�i, savunma harcamalar�n�n a��rl���n� ta��malar�d�r. Bu
d�nem b�t�eleri ola�an�st� ko�ullar dolay�s�yla s�releri i�inde haz�rlanamam��
ve y�r�rl��e girememi�tir. Yap�lan harcamalar, avans kanunlar�yla
kar��lanm��t�r. Ayr�ca ek �denek yasalar� ��kar�lm��t�r.

Gelir toplama yetkisi
ba�lang��ta M�dafa-i Hukuk Cemiyetleri, Temsil Heyetleri ve Kuva-i Milliye
komutanlar�na aittir. Ancak hemen sonra gelirlerin merkezi idareden toplanmas�
uygulamas�na ba�lanm��t�r. Maliye Bakanl���, Merkez Bankas� konumundaki Osmanl�
Bankas��ndan avans alabilecektir. D�� bor� �demeleri, sava� sonuna kadar
ertelenmi�tir.

Devlet gelirleri i�inde en
�nemli kaynaklar: dolays�z vergiler, tekel gelirleri ve devlet mallar�
gelirleridir. �rne�in tar�m ve hayvanc�l�ktan al�nan vergiler, b�t�e
gelirlerinin yakla��k %40��n� olu�turmaktad�r. B�t�e harcamalar�n�n yakla��k
olarak %65-70�ini savunma harcamalar�na gitmektedir (Duru, 1982, 315-317).

Sava� d�neminin g��l�klerine
ra�men yurti�i ve yurtd��� kaynaklar�n rasyonel kullan�m�na azami dikkat
edilmi�tir. Kaynaklar�n ama�lar d���nda kullan�m� �nlenmi�tir (Tekin, 2000,
248).

3.SONU�

1914-1918 y�llar� aras�nda
ya�anan I.D�nya Sava��, bir�ok �lkenin kaderini de�i�tirmi�tir. Sava�
sonras�nda Osmanl� devleti s�n�rlar� daralm��t�r. Ancak sava�tan galip ayr�lan
�tilaf Devletleri, Osmanl� Devleti�nin elinde kalan son toprak par�as�
Anadolu�yu da payla�maya ba�lam��lard�r. Devletin ordusu da��t�lm�� ve
silahlar�na el konulmu�tur. �lkeyi i�gal eden galip devletlere kar�� Anadolu
halk� ba�lang��ta birbirinden ba��ms�z yerel milis kuvvetleri olu�turmu�lard�r.
Anadolu�da iki ayr� h�k�met olu�mu�tur. Osmanl� Devleti�ni temsil eden �stanbul
H�k�meti ile ba��ms�zl�k m�cadelesi i�in sava�may� kararla�t�ran Ankara
H�k�meti vard�r. Ankara H�k�meti�nin lideri olan Mustafa Kemal Atat�rk, i�gale
kar�� direnen halk�n sesi olmu�tur. Yerel milis g��lerini birle�tirerek,
d�zenli orduya ge�i�i sa�lam��t�r. Ordunun silah, cephane ve ia�e ihtiya�lar�,
yurt i�i ve yurt d���ndan gelen yard�mlarla sa�lanm��t�r.

Yurt i�i kaynaklar�n�n
toplanmas� i�in Milli Gelirler (Tekalif-i Milliye) Te�kilat� kurulmu�tur. T�rk
halk�, kendi ba��ms�zl�k m�cadelesini, yine kendi imkanlar� ile finanse
etmi�tir. Ayr�ca ba�ta Sovyet Rusya olmak �zere, Fransa, �talya, Hintli
M�sl�manlar, Azerbaycan halk�, K�br�sl� T�rkler, Buhara Cumhuriyeti, T�rk
halk�n�n ba��ms�zl�k m�cadelesine maddi ve manevi destekte bulunmu�lard�r.

T�rk Kurtulu� Sava��, T�rkiye
Cumhuriyeti Devleti�nin temelini olu�turmu�tur. Bu sava�, daha ziyade kendi
imkanlar� ile sava�m�� ve bu sava�� kazanm�� olan bir milletin, tam
ba��ms�zl���n� elde etmesine ve t�m d�nyaya �rnek olmas�na neden olmu�tur.

Yazı kaynağı : www.mevzuatdergisi.com

Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

kim kimdir ne zaman nasıl nelerdir nedir ne işe yarar tüm bilgiler
dünyadan ilginç ve değişik haberler en garip haberler burada
enteresan haberler

Yorum yapın